In dit artikel vind je een overzicht van de meest verslavende drugs. Uiteraard zijn er meer soorten drugs, maar we hebben ervoor gekozen om met name die soorten drugs te behandelen die het vaakst voorkomen in de Nederlandse verslavingszorg.
Dit artikel is op 11 augustus 2026 bijgewerkt met de meest recente cijfers.
Bij de behandeling van drugsverslaving komen we vooral alcoholverslaving, cannabisverslaving, cocaïneverslaving, speedverslaving, 3MMC verslaving en GHB-verslaving tegen. Voor de volledigheid hebben we heroïneverslaving, ketamineverslaving, lachgasverslaving en XTC verslaving aan dit rijtje toegevoegd, omdat ook bij deze middelen een significant verslavingsrisico aanwezig is.
Mocht je trouwens in een paar minuten je verslavingsrisico op drugs willen testen, dan kun je dat doen door onze drugsverslaving test in te vullen. Test anoniem of jij verslaafd bent aan drugs.
Hoe is deze volgorde bepaald?
Deze lijst staat op volgorde van het aantal mensen dat er in Nederland voor in behandeling is, als primaire (belangrijkste) verslavingsproblematiek. Dat is een andere maatstaf dan “verslavingspotentie” (hoe groot de kans is dat gebruik tot afhankelijkheid leidt): een middel kan zeer verslavend zijn maar toch weinig voorkomen omdat er simpelweg weinig mensen aan beginnen. Het aantal mensen in behandeling laat zien waar Nederland nu daadwerkelijk mee te maken heeft.
De cijfers komen uit het LADIS (Landelijk Alcohol en Drugs Informatiesysteem), bijgehouden door Stichting IVZ, en zijn de meest recente die beschikbaar zijn: het rapport “Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025”, gepubliceerd op 28 mei 2026. Het gaat om het aantal mensen dat in 2025 in de Nederlandse verslavingszorg in behandeling was met dit middel als hoofdprobleem. Voor lachgas was op het moment van schrijven alleen het cijfer over 2024 specifiek uitgesplitst beschikbaar; dat is expliciet aangegeven. Niet alle verslavingszorginstellingen leveren gegevens aan (dekking circa 85-90%), dus de werkelijke aantallen liggen iets hoger.
1. Alcohol
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 29.206 personen (43% van alle cliënten in de verslavingszorg). |
| Vorm | Vloeibaar (bier, wijn, sterke drank). |
| Inname | Drinken. |
| Werking | Ontremmend en verdovend. |
| Effect | Verminderde werking zintuigen, afname reactievermogen, antisociaal gedrag, agressie, zelfoverschatting, tijdelijk geheugenverlies (black-out). |
| Risico’s & symptomen | Schade aan lever, hersenen, hart en maag bij misbruik en verslaving. Extra risico bij combinatie met andere drugs. |
| * In NL, 2025 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
2. Cannabis (wiet & hash)
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 10.912 personen (16,1%); bij jongeren onder de 25 is dit de meest voorkomende verslaving. |
| Vorm | Bruine plak (hash) of bruin/groen gedroogde bloemtoppen. |
| Inname | Roken (blowen), eten (spacecake), drinken (thee), inhaleren (vaporizer). |
| Werking | Ontspannend. |
| Effect | Loomheid, lachkick/vreetkick en/of intensere waarneming van muziek en kleuren. |
| Risico’s & symptomen | Schade aan luchtwegen, afname reactievermogen, futloosheid, mogelijke schade aan hersenen bij langdurig/zwaar gebruik, misselijkheid en/of angst, paniek of hallucinaties bij hoge dosering. Het gemiddelde THC-gehalte van populaire nederwiet is gestegen (2025: gemiddeld 15,6%), waardoor effecten en risico’s sterker kunnen zijn dan gebruikers gewend zijn. |
| * In NL, 2025 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
3. Cocaïne
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 7.788 personen (11,5%); een daling van ruim 5% ten opzichte van 2024. |
| Vorm | Wit poeder; of witte/gele brokjes, ook wel basecoke (crack) genoemd. |
| Inname | Snuiven (meest voorkomend), spuiten of roken. |
| Werking | Oppeppend. |
| Effect | Egoïsme, zelfverzekerd en energiek gevoel. Ontnuchterend en ontremmend in combinatie met alcohol. |
| Risico’s & symptomen | Chronische ontsteking van het neusslijmvlies (neustussenschot kan verdwijnen), hartkloppingen, gewichtsverlies, angst, uitputting, agressie, verwardheid en depressie. De zuiverheid van cocaïne op straat is gestegen (2025: gemiddeld 76%, het hoogste in tien jaar), wat het overdosisrisico vergroot bij gebruikers die niet weten dat hun cocaïne sterker is dan gewend. |
| * In NL, 2025 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
4. Heroïne en overige opiaten (dope)
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 6.913 personen (10,2%) voor opiaten in het algemeen (heroïne, opioïde pijnstillers en overige opiaten samen). |
| Vorm | Bruin-wit poeder of geelbruine brokjes. |
| Inname | Verhit op aluminiumfolie waarbij de dampen via een kokertje worden opgezogen (“chinezen”), snuiven, roken of spuiten. |
| Werking | Verdovend, pijnstillend. |
| Effect | Sterke gevoelens van euforie, vermindert angst, negatieve gevoelens en pijn. |
| Risico’s & symptomen | Infecties zoals hiv/aids of hepatitis (vooral bij spuiten), verwaarlozing (emotioneel en lichamelijk), ondervoeding, depressie, impotentie, obstipatie en levensgevaarlijk bij overdosis. |
| * In NL, 2025 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
5. Speed (amfetamine, pep)
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 1.606 personen (2,4%). |
| Vorm | Pillen, poeder of pasta. |
| Inname | Snuiven of slikken. |
| Werking | Stimulerend. |
| Effect | Euforisch gevoel, versterkt concentratievermogen, onderdrukt vermoeidheid. |
| Risico’s & symptomen | Angst, waanvoorstellingen, psychose, zelfoverschatting, jeuk, afname eetlust, tandenknarsen, hartkloppingen en oververhitting. |
| * In NL, 2025 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
6. 3-MMC
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 946 personen; een forse stijging ten opzichte van 709 in 2024. |
| Vorm | Wit of geel poeder, soms kristallen. |
| Inname | Snuiven, slikken, soms spuiten. |
| Werking | Euforie, energie, spraakzaamheid, verhoogd libido. |
| Effect | Euforisch gevoel, versterkt concentratievermogen, onderdrukt vermoeidheid. |
| Risico’s & symptomen | Hartkloppingen, oververhitting, angst en paniek, en een sterke neiging tot compulsief herhaalgebruik (“binges” van uren tot dagen met weinig eten of slaap), doordat de werking kort aanhoudt en snel om een nieuwe dosis vraagt. Bij spuiten: ernstig verhoogd risico op infecties en vaatschade. Opvallend: wat op straat als “3-MMC” wordt verkocht, bevatte in 2025 nog maar in 3% van de geteste gevallen daadwerkelijk 3-MMC. |
| * In NL, 2025 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
7. Ketamine (special k)
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 714 personen; gestegen van 606 in 2024. |
| Vorm | Poeder, pillen, ampullen, vloeibaar. |
| Inname | Snuiven, slikken of spuiten. |
| Werking | Hallucinerend, pijnstillend. |
| Effect | Dissociatie (scheiding van lichaam en geest), droomachtige roes. |
| Risico’s & symptomen | Misselijkheid, verstoorde motoriek, bewusteloosheid, desoriëntatie, angst, en bij langdurig gebruik ernstige blaas- en nierschade. |
| * In NL, 2025 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
8. GHB
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 699 personen (1,0%); een daling ten opzichte van 2024. |
| Vorm | Vloeistof (kleurloos/geurloos) met zoutige smaak. Kleurstoffen kunnen worden toegevoegd. |
| Inname | Drinken. |
| Werking | Ontremmend en verdovend. |
| Effect | Ontspannen, kalm en licht euforisch gevoel, verlies van remmingen. |
| Risico’s & symptomen | Misselijkheid, schade aan slokdarm, ademstilstand, tijdelijk geheugenverlies (black-out), vertraagde hartslag en onderkoeling. Het verschil tussen een roes en een overdosis is bij GHB extreem klein, en de onthouding kan levensgevaarlijk zijn. Verhoogd risico in combinatie met alcohol. |
| * In NL, 2025 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
9. Lachgas
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 190 personen; gestegen van slechts 3 in 2015, blijft desondanks minder dan 1% van alle drugscliënten. |
| Vorm | Gas, verkocht in patronen of cilinders. |
| Inname | Inhaleren via een ballon. |
| Werking | Kortdurend roezig en licht hallucinogeen. |
| Effect | Korte, heftige euforie (seconden tot enkele minuten), giechelbuien, licht en zweverig gevoel. |
| Risico’s & symptomen | Zuurstoftekort met kans op bewusteloosheid en, zelden, verstikking. Bij regelmatig/zwaar gebruik: vitamine B12-tekort met kans op zenuwschade (tintelingen, krachtverlies, in ernstige gevallen tijdelijke verlamming). Sinds 1 januari 2023 verboden als genotsmiddel (Lijst II Opiumwet), met uitzondering van erkend medisch, technisch of culinair gebruik. |
| * In NL, 2024 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
10. XTC (ecstasy/MDMA
| Kenmerk | Beschrijving |
|---|---|
| In behandeling * | 169 personen (<1%). |
| Vorm | Pillen met een logo, of MDMA-poeder/kristallen. |
| Inname | Slikken (pillen) of snuiven/slikken (poeder). |
| Werking | Stimulerend en empathogeen (versterkt het gevoel van verbondenheid met anderen). |
| Effect | Euforie, verhoogde energie en alertheid, gevoel van verbondenheid, verminderde angst. |
| Risico’s & symptomen | Oververhitting en uitdroging, hoge bloeddruk, hartkloppingen, en de bekende “dip” achteraf (vermoeidheid en somberheid door uitputting van het serotoninesysteem). Bij hoge doseringen: ernstige oververhitting en zelden een levensbedreigend serotoninesyndroom. Opvallend: XTC is verreweg de meest gebruikte drug onder Nederlandse volwassenen, maar staat hier toch onderaan: het leidt verhoudingsgewijs zelden tot een behandelvraag. |
| * In NL, 2025 | Bron: Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025 |
Soorten drugs en de gevaren
Het aantal mensen in behandeling is niet hetzelfde als hoe verslavend of hoe schadelijk een middel per gebruiker is. Alcohol staat op plek 1 vooral omdat zoveel mensen het gebruiken, niet per se omdat het per gebruiker het meest verslavend is. 3-MMC, ketamine en GHB bijvoorbeeld worden door veel minder mensen gebruikt, maar de behandelvraag voor juist deze middelen groeit hard: 3-MMC steeg in één jaar tijd met ruim 30%.
Het grote gevaar van alcohol is dat gewoontevorming op den duur kan leiden tot alcoholverslaving. Het consumeren van alcohol is zo ingeburgerd in onze samenleving dat je bijna een uitzondering bent als je niet drinkt. Daarnaast is de drankindustrie er zeer bedreven in om zichzelf via massamarketing (denk aan advertenties en sponsoring op tv en in de sportwereld) in een positief daglicht te stellen.
Misschien wel het grootste gevaar van alcohol is de onwetendheid over het gebruik ervan. Er doen talloze misvattingen de ronde over de voordelen van alcohol die helemaal niet waar zijn, maar waardoor je wel sneller geneigd bent om een drankje te nemen. En voor je het weet is af en toe een drankje een dagelijkse of wekelijkse gewoonte geworden, met verslaving als gevolg.
Lees hier meer over de misvattingen over alcohol en de gevaren.
Bel: 033 – 204 85 50
E-mail: info@solutions-center.nl
Bronnen
- Stichting IVZ / LADIS – Kerncijfers Verslavingszorg 2016-2025
- Nationale Drug Monitor / Trimbos-instituut – Lachgas: hulpvraag en incidenten
- Nationale Drug Monitor / Trimbos-instituut – Cijfers drugs
- Trimbos-instituut – Jaarbericht DIMS 2025 (zuiverheid cocaïne, THC-gehalte, 3-MMC)
- Rijksoverheid – Verbod op lachgas als genotsmiddel
- Trimbos-instituut – 3-MMC bevat vrijwel nooit échte 3-MMC
