“Ah joh, neem er nog eentje. Doe niet zo saai.” Een vriend die aandringt op nog een drankje. Iemand die je op een feestje een lijntje, een pilletje of een snuifje aanbiedt “want daar ga je pas echt van los”. Bijna iedereen kent dit moment. Wat weinig mensen beseffen: die verleiding komt niet alleen van je omgeving. Ze wordt actief aangewakkerd, door marketing, door films en muziek, en door hoe we in Nederland met alcohol omgaan.
Dit artikel is op 19 augustus 2026 bijgewerkt.
Het bevrijdende gevoel is een illusie
Een paar biertjes of wijntjes, en langzaam voel je je losser. Onzekerheden vervagen, het lijkt of de wereld even wat lichter weegt. Dat gevoel is echt, maar de verklaring erachter is minder romantisch dan hij aanvoelt: alcohol en drugs werken in op het centrale zenuwstelsel en dempen de hersenactiviteit, waardoor spanning en zelfkritiek tijdelijk minder voelbaar zijn. Geen bevrijding dus, maar verdoving. En hoe vaker je die verdoving opzoekt, hoe groter de kans dat je brein eraan went en er steeds meer voor nodig is om hetzelfde effect te voelen: de eerste stap richting gewenning en verslaving. (NIAAA – Alcohol and the Brain: An Overview)
Drank en drugs hebben een stoer imago, en dat is geen toeval
De verleiding van drank en drugs zit niet alleen in het middel zelf, maar ook in hoe overal om ons heen gedronken en gebruikt wordt afgeschilderd als aantrekkelijk. Bierreclames met ‘echte mannen’ die samen genieten. Sterkedrankcampagnes met een glamoureuze avond in een hippe club. Films en series met stoere hoofdpersonen die moeiteloos een fles whisky legen. Artiesten die alcohol of drugs inzetten om hun imago te versterken.
Dit is geen toeval. Uit de Monitor Alcoholmarketing 2025, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS, blijkt dat jongeren onder de 18 nog altijd volop worden blootgesteld aan alcoholreclame: op televisie, bij sportevenementen, in de supermarkt, en in toenemende mate op YouTube, Instagram en in de bioscoop (Trimbos-instituut / Panteia). Hoe vaker je vanaf jonge leeftijd ziet dat drinken erbij hoort bij succes, sociale acceptatie of een avontuurlijk leven, hoe normaler het gaat aanvoelen om zelf ook te drinken.
Diezelfde normalisering zie je terug in de popcultuur. Denk aan de Nederlandse hit ‘Drank & Drugs’ van Lil Kleine en Ronnie Flex, of aan Amy Winehouse die in ‘Rehab’ zingt dat een kliniek voor haar niet nodig is. Het is geen toeval dat juist deze nummers aansloegen: ze zetten in woorden wat marketing al jaren visueel doet, gebruik framen als vrijheid in plaats van risico.
De keerzijde is hard. Whitney Houston, Herman Brood, Janis Joplin, Kurt Cobain, Amy Winehouse, Elvis Presley: stuk voor stuk artiesten van wie het leven eindigde in samenhang met verslaving. Zij zijn niet de uitzondering die het stoere imago logenstraft, ze zijn het bewijs van wat er onder dat imago schuilgaat.
Alcohol als ongenoemd antidepressivum
Alcohol is de enige drug die we vieren in plaats van verbergen. Overal verkrijgbaar, sociaal geaccepteerd, en voor veel volwassenen een vast onderdeel van de dag of de week. Maar noem het gebruik bij de naam en het beeld verandert. Een glas wijn bij het eten om te “ontspannen” na een zware dag, een paar drankjes in het weekend om “stoom af te blazen”: vaak is dit, functioneel gezien, zelfmedicatie voor stress, somberheid of onrust. We noemen het alleen liever niet zo, want “gezellig” klinkt beter dan “ik gebruik dit om me draaglijk te voelen”.
Dat onderscheid is belangrijk. Wie drinkt om negatieve gevoelens te dempen, loopt een groter risico op problematisch gebruik dan wie drinkt om te proeven of te vieren. Niet omdat die persoon zwakker is, maar omdat het middel een reëel, doeltreffend gevoel van verlichting geeft, en dat is nu net wat een brein onthoudt en blijft opzoeken.
De gevolgen worden liever niet benoemd
De gevolgen van overmatig drank- en drugsgebruik zijn niet ver te zoeken:
- relaties die eronder lijden,
- gezinnen die ontwricht worden,
- carrières die stuk gaan,
- financiële verliezen,
- en het ergste -> gezondheid die ernstige achteruitgaat.
De meeste mensen kennen wel een vader, moeder, oom of vriend bij wie het uit de hand is gelopen. Toch wordt er zelden hardop over gesproken. Op verslaving heerst nog altijd een taboe, en juist die stilte houdt mensen langer weg van hulp dan nodig is.
Hulp bij verslaving
Herken je deze verleiding bij jezelf, of maak je je zorgen om iemand in je omgeving? Je hoeft dit niet alleen uit te vechten, want de omgeving biedt niet daarbij altijd steun. Schakel daarom professionele hulp in die weet hoe verslaving succesvol te behandelen is. Lees meer over alcoholverslaving of drugsverslaving, of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Bel: 033 – 204 85 50
E-mail: info@solutions-center.nl
